+48 58 345 23 16

pon.-pt. 8:00 - 16:00

czwartek, 30 maj 2019 07:46

Parametry obrazowania i parametry obrazu rentgenowskiego

Ważnym elementem pracy z aparatem rentgenowskim jest znajomość parame-trów obrazowania. w zależności od doboru parametrów ekspozycji otrzyma-ny radiogram prezentuje stosowne struktury – tkanki miękki i kostne, ważne jest więc, aby wykonujący zdjęcie wiedział, co chce na nim zobaczyć, a następ-nie odpowiednio dobrał warunki ekspozycji. właściwe ich ustawienie ma fun-damentalny wpływ na jakość i treść otrzymywanego radiogramu.

Przypomnijmy sobie proces powstawania obrazu rentgenowskiego. Pro-mieniowanie X, przechodząc przez ciało pacjenta, ulega osłabieniu zgod-nie z prawem osłabienia promieniowania rentgenowskiego. Osłabienie to zależy od gęstości i grubości tkanek. Umieszczony za pacjentem detektor obrazu w formie kasety analogowej z ekranem wzmacniającym, cyfrowej kasety z folią fosforową bądź bezpośredniego cyfrowego detektora reje-struje zmiany w natężeniu promieniowania w formie radiogramu.

W zależności od trybu pracy aparatu RTG parametrami obrazowania są:

  • wysokie napięcie [kV],
  • obciążenie prądowo-czasowe [mAs] (technika dwupunktowa), lub
  • wysokie napięcie [kV],
  • natężenie prądu [mA],
  • czas ekspozycji [s] (technika trzypunktowa).

 

Omówmy krótko ich znaczenie:

napięcie lampy rentgenowskiej – różnica potencjałów przyłożonych do anody i katody lampy rentgenowskiej. Zwykle napięcie lampy rentgenowskiej jest wyrażone przez wartość szczytową w kilowoltach (kV) [2]. Im wyższa wartość napięcia, tym krótsza fala promie-niowania, wyższa energia i przenikliwość, a co za tym idzie wyższe „zaczernienie” obrazu;

natężenie prądu – prąd elektryczny wiązki elektronów pada-jących na tarczę lampy rentgenowskiej. Zwykle prąd lampy rentgenowskiej jest wyrażony wartością średnią w miliampe-rach (mA) [2]. Prąd katody determinuje jej temperaturę, im wyższa temperatura, tym większa ilość emitowanych elektro-nów, a co z tym związane – większa ilość kwantów promie-niowania;

czas ekspozycji – czas trwania napromieniania, zdefiniowany zależnie od określonej metody, zwykle czas, w którym moc wielkości promieniowania przekracza określony poziom [2]. Im dłuższy czas ekspozycji, tym większa dawka, a więc i „zaczernienie” obrazu.

Użytkownicy stosują często tzw. tabele naświetleń. Są to zbiory para-metrów naświetleń, wskazujące odpowiednie ich wartości w zależ-ności od obrazowanego zwierzęcia (np. koń, pies, kot itd.). Pamiętajmy jednak, aby tabele te traktować nie jako wykładnię, a jedynie jako swoisty punkt odniesienia do wyznaczenia własnych, optymalnych wartości. Wartości te zależą między innymi od:

  • wydajności lampy rentgenowskiej,
  • wartości zastosowanej filtracji całkowitej,
  • rodzaju i czułości stosowanej akwizycji (analogowa/cyfrowa).

 

Należy także wspomnieć o podstawowych parametrach obrazu rentgenowskiego. Ocena jakości zdjęcia rentgenowskiego wymaga znajomości pojęć, takich jak:

rozdzielczość obrazu – właściwość polegająca na możliwym rozróż-nianiu drobnych szczegółów obrazu [1]. Wyrażana jest jako ilość białych i czarnych par linii na jeden milimetr (pl/mm);

kontrast obrazu – różnica w gęstości optycznej między sąsiednimi obszarami [1];

ostrość obrazu – zdolność systemu do uwidocznienia na zdjęciu bardzo subtelnych szczegółów [1] (wyraźnego zarysowania gra-nic).

 

Ostateczna jakość uzyskanego radiogramu jest wypadkową składowych aparatu i rejestratora obrazu oraz parametrów ekspozycji dobranych przez osobę wykonującą zdjęcie.

Podsumowując, do podstawowych czynników mających wpływ na jakość zdjęcia RTG należą:

dobór warunków ekspozycji (napięcie lampy rentgenowskiej, natęże-nie prądu, czas ekspozycji);

wielkość ogniska lampy rentgenowskiej – im mniejsze ognisko, tym większa zdolność rozdzielcza. Ważnym zjawiskiem związanym z wielkością ogniska jest efekt półcienia. Duże ognisko przy małej odległości od obrazowanego obiektu powoduje powstanie dużej nieostrości obrazu (szerokiego półcienia). Efekt ten minimalizuje oddalenie ogniska od obiektu;

wartość i rodzaj zastosowanej filtracji całkowitej – dodatkowa filtra-cja powoduje wyeliminowanie „miękkiej” części promieniowania, która nie ma wartości diagnostycznej, a powoduje między innymi zwiększenie dawki otrzymywanej przez powierzchniowe tkanki ciała. Stosowanie techniki twardej (100-150 kV) prowadzi nawet do kilkukrotnego obniżenia wartości mAs, co skutkuje obniżeniem dawki otrzymanej przez pacjenta, zwiększa ono jednak ilość promieniowania rozproszonego, co może spowodować obniżenie kontrastu zdjęcia;

stosowanie kratki przeciwrozproszeniowej – kratka zmniejsza ilość promieniowania rozproszonego docierającego do rejestratora obrazu, a niemającego wartości diagnostycznej;

odległość ognisko lampy – badany obiekt – rejestrator obrazu – nie-odpowiedni dobór odległości oraz wielkości ogniska powoduje powstanie tzw. nieostrości. Efekt ten minimalizuje wybór małego ogniska oi możliwie bliskie umiejscowienie badanego obiektu w stosunku do rejestratora obrazu.

 

 

LEKSYKON RTG:

Gęstość optyczna – liczbowa miara zaczernienia radiogramu.

Wartość piksela – dyskretna wartość skali szarości przypisana do piksela.

Obraz radiologiczny – informacja uzyskana przy użyciu promieniowania jonizującego przedstawiona w postaci obrazu przydatnego w diagnostyce medycznej [2].

 

PIŚMIENNICTWO:

Mammografia. Podręcznik zachowania standardów jakości. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001.

PN-IEC 60788 Radiologia Medyczna. Terminologia. Warszawa 2004.

 

Dane Kontaktowe

  • icon
    MKJ Radiologia Sp. z o.o. Sp. k.,
    ul. Sucha 16, 80-531 Gdańsk.
  • icon
    +48 58 345 23 16